Uroš Predić – Postavka obuhvata dela koja istovremeno predstavljaju vredan presek umetnikovog rada. I svojevrsno je svedočanstvo o ljudima koji su obeležili naučni i kulturni život Srbije prve polovine 20. veka.
Posetioci u užičkoj Gradskoj galeriji mogu da vide 13 uljanih slika, 11 crteža. Reč je o ilustraciji za pesmu „Svatovi Nuka Novljanina“, nastalih za zbirku „Srpske narodne junačke pesme (sa slikama)“, kao i primerak ove publikacije.
Centralni deo postavke čine portreti predsednika i akademika nekadašnje Srpske kraljevske akademije, ali i drugih ličnosti značajnih za srpsko društvo tog vremena. Među njima su Jovan Cvijić, Stojan Novaković, Slobodan Jovanović, Aleksandar Belić i Branislav Petronijević.
Posebnu pažnju privlače portreti vajarke Vuke Velimirović i naučnice Ksenije Atanasijević, jedinih žena predstavljenih u nizu portreta, koje su bile poznate i kao borilje za ženska prava.
Postavka je obogaćena i pejzažom „Rano jutro sa moga balkona, Karaburma“, koji predstavlja pogled iz Predićevog ateljea, kao i ikonom „Sveti Dimitrije“.
Govoreći o značaju izložbe, direktor Gradske galerije Užice Zoran V. Cvetić istakao je da ona prevazilazi okvire predstavljanja umetničkih dela. Jer posetiocima približava i ljude čije je likove Predić sačuvao od zaborava, prenosi gradski sajt.
– Postavka nas istovremeno podseća na plejadu naših stvaralaca iz sveta nauke i umetnosti. Puka imena obuhvataju najviše domete jedne epohe. Njihova dela su raznorodna i različitog karaktera. Njihovi životi ispunjeni različitim iskustvima. Ali sve ih veže jedan prostor i jedan čovek – mesto u ateljeu Uroša Predića“, rekao je Cvetić.
Dela predstavljena užičkoj publici deo su fonda Srpske akademije nauka i umetnosti. Većinu njih Predić je za života poklonio ili zaveštao Akademiji, čiji je bio član. A Gradskoj galeriji Užice ustupljena su iz umetničke zbirke, arhiva i biblioteke SANU.
Izložba je delo autorke Jelene Mežinski Milovanović, a u većem obimu prvi put je predstavljena pre dve godine u Beogradu pod nazivom „Uroš Predić – Dostojanstvo svakodnevice“.
Nakon Beograda, dela su izlagana i u Kragujevcu. U Užicu je izložbu, u ime autorke postavke i SANU, otvorio istoričar umetnosti prof. dr Igor Borozan, dopisni član SANU.
Borozan je ukazao na posebnu vrednost Predićevih portreta, ističući da su brojne ličnosti koje je umetnik slikao u kolektivnom pamćenju ostale upravo onakve kakvima ih je on video i predstavio. Njegovu portretsku umetnost odlikuju psihološka uverljivost i preciznost, uz svedeno korišćenje pratećih simbola i elemenata.
Uroš Predić se uz Paju Jovanovića i Đorđa Krstića smatra za najznačajnijeg srpskog slikara realizma. Predić je najviše ostao upamćen po svojim ranim radovima, u kojima je prikazao „stvaran” život običnih ljudi. Kasnije je dao veliki doprinos u crkvenom slikarstvu i portretima. Predićev opus obuhvata ukupno 1658 radova.
Uroš Predić Najizrazitiji predstavnik akademskog realizma kod Srba
Rođen je u Orlovatu kao najmlađi sin sveštenika Petra Predića i Marije, rođene Ilijević, iz Crepaje. U Orlovatu je pohađao osnovnu školu, a potom nemačku školu u Crepaji. Od 1869. do 1876. godine pohađao je sedmorazrednu gimnaziju u Pančevu (pančevačka realka, koja je kasnije dobila ime po njemu). Kao vrlo darovit, dobio je stipendiju Matice srpskei 1876. godine otišao na bečku slikarsku akademiju.
Predić je bio najizrazitiji predstavnik akademskog realizma kod Srba. Završio je konzervativnu Umetničku akademiju u Beču 1880. godine u klasi profesora Gripenkerla (Christian Griepenkerl), istaknutog bečkog slikara, koji je imao veliki uticaj na Predića. U toku studija dobio je Gundelovu nagradu za slikanje uljem po muškom modelu 1879. godine.
U njegovom slikarskom opusu najviše su zastupljeni portreti (više od hiljadu, od toga samo dva autopotreta).
Studija starca iz 1878. godine u klasi prof. Karla Vircingera i ulje Nadurena devojčica za koje je dobio Gundlovu nagradu iste godine.
Zatim, dela religiozne tematike – mnoštva pojedinačnih, uglavnom slavskih, ikona i ikonostasa (Stari Bečej, Perlez, Sremski Karlovci, Grgeteg, Ruma, Orlovat i drugo), nešto manje žanr–scena (Deca pod dudom, Devojka na studencu).
Istorijske kompozicije (Hercegovački begunci, Kosovska devojka). Didaktično–moralizatorska kompozicija (Vesela braća žalosna im majka). I istorijska kompozicija (Hercegovački begunci, Kosovska devojka). Dok se pejzaž javljao kao izuzetak (prvi pejzaži nastali 1874. Potom 1880. Kutija kraj Orlovata, kasnije Panorama Beograda 1917). I samo jedan akt (Žena sa velom 1917).
Posebno mesto u celini Predićeveg stvarališta zauzimaju alegorijske kompozicije Vizija u oblacima (prva verzija 1878, druga 1887) i delo Patrijarh Lukijan moli se za srpski narod, namenjeno srpskom paviljonu na izložbi u Rimu 1911.
Njegove slike „Hercegovački begunci“ i „Siroče na majčinom grobu“ otkupio je Mihajlo Pupin na izložbi u Parizu 1889. godine i poklonio ih Narodnom muzeju Srbije. (Wikipedia)
Izložba „Uroš Predić i njegova dela u Srpskoj akademiji nauka i umetnosti“ u Gradskoj galeriji Užice otvorena je za posetioce do 28. septembra.
Foto u tekstu: Nada Tošić i Grad Užice
Za još informacija, reportaža, pratite naš sajt i društvene mreže Facebook i Instagram!
